«Zentzurik ez daukaten piezen» erakusketa eratu dute artisauek, sektoreari buruzko eztabaida pizteko

Irune Berro

Balio al du zerbaiterako pitxer batek urik botatzeko zulorik ez badauka? Ibil daiteke esku pilotan pilota karratu batekin? Eta iraun dezake Euskal Herriko eskulangintzak, herritarrek eta erakundeek eskulangileen lana aintzat hartzen ez badute? Eskulangileak ezezkoan daude. Sinetsita daude sektorearen etorkizuna pilota karratu batena bezain laburra izango dela, gizarteak eta erakunde publikoek haien lana estimatu ezean. Horregatik egin dituzte zulorik gabeko zapatak. Eta kutxak. Eta pitxerrak. Eta zentzurik gabeko beste hainbat pieza. Gogaituta eta amorratuta daudela esateko modua dute. Euskal Herri osoko 35 inguru eskulangilek Haserre nago!! ekimena abian jarri dute, eta erakusketa zabaldu dute Markinako Uhagon kulturgunean (Bizkaia), «kontzientziak astintzeko eta sektorearen egoeraren berri emateko».

Jose Pablo Arriaga ekimenaren bultzatzaileak adierazi duenez, aurrena beren buruarekin daude haserre eskulangileak. «Badakigu garai berrietara egokitu behar dugula gure lanbide zaharra; balio berriak aintzat hartuko dituzten piezak sortu behar ditugula, hala estetikoak nola funtzionalak».

Baina herritarrei hausnarrerako gonbita egin nahi diete, orobat. «Eskulangintza euskal kulturaren zati garrantzitsua da; prest al gaude galtzen uzteko?». Artisauek sentipena daukate jendea azoketan bakarrik gerturatzen dela haiengana. «Folklore modukoa da azoketara joatea, zein gauza politak dauden ikustea, eta etxera itzultzea. Denbora-pasatzat hartzen dute gure ofizioa. Eta lan ugari dago atzean. Eskuz egindako piezak objektu hutsak baino gehiago dira; gure piezak kultur ondare dira, gure arbasoen ondare. Gainera, eskulangileok bizi behar badugu, jendeak gure lanak erosi beharko ditu», esan du Arriagak.

Artisauentzat ez da erraza egungo ekoizpen eta merkatuko eskemetatik kanpo lan egitea. Baina eskulangintzak halakoa izan behar duela uste dute. Beren lantegi txikietan egiten dituzte piezak; eskuz eta mimo handiz. Materialarekin bat egiten dute eskulangileek, eta elkarrizketa sortzen da beren artean. Hala, pieza bakoitza bakarra da. Eta tradizioa du oinarri. Alta, Arriagaren arabera, kontsumitzaileek produktu industrialekin nahasten dituzte sarritan eskulanak. Horrek sektoreari kalte egiten diola ohartarazi dute Haserre nago!! ekimenaren bultzatzaileek. Horregatik tentuz ibiltzeko eskatu diete herritarrei, «eta prezioaren gainetik kalitatea lehenesteko».

Erakunde publikoekin haserre daude, halaber, eskulangileak. «Ez dute sektorea babesteko inolako neurririk hartu. Ez dute sektorea ezagutzen eta ez dute ezagutzeko ahaleginik txikiena ere egin. Horretaz gain, diru laguntzak gero eta urriagoak dira».

Hala, beraiekin batzartzeko deia luzatu diete eskulangileek udal, foru aldundi eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariei. Arriagak esan duenez, eskulangileek ez dakite ondo zein den beren arazoaren konponbidea, zein neurri hartu behar dituzten sektorea suspertzeko. Eta onartzen du indar sakabanaketa handia dagoela eskulangintzan, hots, eskulangileek ez daukatela talde kontzientziarik eta horrek izugarri zailtzen duela dena.

Euskal Herrian artisauen elkarte ugari daude. Alabaina, ekimen gutxi egiten dituzte elkarrekin. «Artisauak sehaskan negarrez ari den haurra bezalakoak gara», azaldu du Arriagak, «negar egiten dugu ondo ez gaudelako, baina ez dakigu zehazki zer gertatzen zaigun, ezta gertatzen zaiguna zelan gainditu ere. Kanpoko norbaiten laguntza behar dugu».

PROTESTA HERRIRIK HERRI. Arriagaren haserreak iazko abenduan egin zuen eztanda. Durangoko Euskal Dendan, eskulangileen azokan, desitxuratutako kutxa bat aurkeztu zuen. Kutxagilea da Arriaga. Bere etsipena adierazteko baliatu zuen azoka. Haserre nago!! izenburua eman zion piezari, eta besteak beste, honako hau zioen manifestua idatzi zuen: «Kaxa hau ezin da zabaldu. Greban dago. Ez du nahi ezer egin, ezer gorde. Desagertzeko mehatxuari aurre egiteko, bere espazioa beretzat bakarrik gordeko du, bizirik dirauen artean».

Euskal Herriko beste eskulangile batzuek bat egin zuten Arriagaren ekimenarekin. Baita Arbaso Euskal Herriko Eskulangileen Elkarteak ere. Eta denen artean datozen asteetan Markinan ikusgai egongo den erakusketa antolatu dute. Beste herri batzuetara eramateko asmoa dute ondoren. Beren haserrea Euskal Herriko bazter guztietara hedatu, eta zer pentsatua eman nahi dute.

Erakusketa: ‘Haserre nago!!’ Lekua: Uhagon kulturgunea (Markina). Noiz arte: Ekainaren 17a arte.

http://www.berria.info/testua_ikusi.php?saila=kultura&data=2007-05-28&orria=044&kont=009